Kısaca: SSAB'ye göre Hardox® aşınma çelikleri her geleneksel kaynak yöntemiyle kaynaklanabilir ve kaynak edilebilir diğer çeliklerle birleştirilebilir. İyi bir kaynak için SSAB'nin öne çıkardığı başlıklar şunlardır: dolgu malzemesi seçimi, ön ısıtma ve pasolar arası sıcaklık, ısı girdisi, kaynak sırası ve kök aralığı. Ön ısıtma ihtiyacı kaliteye ve kalınlığa göre büyük fark gösterir: 20 mm'ye kadar Hardox 400 ön ısıtmasız kaynaklanırken, 30 mm üstü Hardox 500 için en az 200 °C gerekir.
Bu rehberdeki tüm değerler SSAB'nin Welding of Hardox® wear plate broşüründen (2024) alınmıştır. Aşağıdaki etkileşimli modelde iki levhanın kalitesini ve kalınlığını seçip gereken ön ısıtmayı, ölçüm noktasını ve pasolar arası sıcaklık sınırını görebilirsiniz.
Kaynaktan önce: temizlik ve ağız hazırlığı
- Kaynak bölgesini nemden, yağdan, korozyondan ve her türlü kirden temizleyin.
- Ağız ısıl kesim ya da talaşlı işlemle hazırlanabilir. Isıl kesimde yüzeyde yaklaşık 0,2 mm'ye kadar oksit ya da nitrür tabakası kalır; bu tabaka kaynaktan önce genellikle taşlanarak alınır.
- Hardox levhadaki astar boya düşük çinko içerdiği için doğrudan üzerine kaynak yapılabilir. Yine de birleşim çevresindeki astarı fırça ya da taşla almak gözenekliliği azaltır ve pozisyon kaynağını kolaylaştırır.
3B model: Hardox kaynağı adım adım — ağız hazırlığından soğumaya
3B model hazırlanıyor…
60° V ağzı hazırlanır; kök aralığı en fazla 3 mm olmalı. Isıl kesimden kalan yaklaşık 0,2 mm'lik oksit/nitrür tabakası taşlanır, birleşim nem, yağ, pas ve kirden temizlenir.
Birleşimin iki yanındaki 75 mm'lik bölge (toplam 75 + 75 mm) elektrikli ısıtma battaniyeleriyle en az 175 °C'ye ısıtılır. Belirleyici levha: Hardox 500, 20 mm.
Isıtma bittikten sonra ölçümden önce en az ≈ 1,6 dk beklenir (25 mm kalınlık başına 2 dk). Sıcaklık, belirleyici levhada birleşimden 75 mm uzakta temaslı termometreyle ölçülür ve en az 175 °C olmalıdır.
Puntalar da aynı ön ısıtma kuralıyla atılır; her punta en az 50 mm uzunlukta olmalıdır (8 mm'ye kadar levhada daha kısa olabilir).
Kök pasosu çekilir. Dolgu: akması en fazla 500 MPa, hidrojeni en fazla 5 ml/100 g olan alaşımsız ya da düşük alaşımlı malzeme (ör. MAG dolu tel EN ISO 14341-A G 42x). Isı girdisi Q = k·U·I·60/(v·1000); SSAB tablosu ≥ 1,7 kJ/mm içindir.
Sonraki pasodan önce dikişin üstünde sıcaklık ölçülür: en fazla 225 °C. Sınırın üstündeyse sıcaklık düşene kadar beklenir.
Ağız dolgu pasolarıyla doldurulur, son olarak kapak pasosu çekilir; her pasodan önce pasolar arası sınır kontrol edilir. Başlangıç ve bitişler köşelerden 50–100 mm uzakta tutulur.
Bağlantı ortam sıcaklığında havada soğur. Hardox'ta (HiTuf ve HiTemp dışında) kaynak sonrası gerilim giderme tavlaması yapılmaz; mekanik özellikleri bozabilir.
Kendi birleşiminizi seçin
- En düşük ön ısıtma
- 175 °C
- En yüksek pasolar arası
- 225 °C
- Belirleyici levha
- Hardox 500, 20 mm
- Ölçümden önce bekleme
- ≈ 1,6 dk25 mm başına 2 dk
Alaşımsız / düşük alaşımlı dolgu (akma ≤ 500 MPa, hidrojen ≤ 5 ml/100 g) için geçerlidir. Kaynak: SSAB
Ön ısıtma ve pasolar arası sıcaklık tablosu
SSAB'nin en düşük ön ısıtma ve en yüksek pasolar arası sıcaklık önerileri (alaşımsız ve düşük alaşımlı dolgu malzemesiyle, levha):
Kalite | Levha kalınlığı (mm) | En düşük ön ısıtma | En yüksek pasolar arası |
|---|---|---|---|
Hardox 400 | 20'ye kadar | Gerekmez | 225 °C |
Hardox 400 | 20,1–45 | 75 °C | 225 °C |
Hardox 400 | 45,1–50 | 100 °C | 225 °C |
Hardox 400 | 50,1–80 | 175 °C | 225 °C |
Hardox 400 | 80,1–100 | 200 °C | 225 °C |
Hardox 450 | 25'e kadar | Gerekmez | 225 °C |
Hardox 450 | 25,1–40 | 125 °C | 225 °C |
Hardox 450 | 40,1–160 | 150 °C | 225 °C |
Hardox 500 | 13'e kadar | Gerekmez | 225 °C |
Hardox 500 | 13,1–30 | 175 °C | 225 °C |
Hardox 500 | 30,1–103 | 200 °C | 225 °C |
Hardox 500 Tuf | 16'ya kadar | Gerekmez | 225 °C |
Hardox 500 Tuf | 16,1–25,4 | 75 °C | 225 °C |
Hardox 500 Tuf | 25,5–35 | 125 °C | 225 °C |
Hardox 500 Tuf | 35,1–38,1 | 150 °C | 225 °C |
Hardox 550 | 8–11 | 125 °C | 225 °C |
Hardox 550 | 11,1–30 | 175 °C | 225 °C |
Hardox 550 | 30,1–65 | 200 °C | 225 °C |
Hardox 600 | 3–10 | 150 °C | 225 °C |
Hardox 600 | 10,1–30 | 175 °C | 225 °C |
Hardox HiTuf | 40–70 | 100 °C | 300 °C |
Hardox HiTuf | 70,1–160 | 125 °C | 300 °C |
Hardox 400 ve 450 sac (2–8 mm), Hardox 500 ve 500 Tuf sac (2–7 mm) ön ısıtmasız kaynaklanır; bu saclarda en yüksek pasolar arası sıcaklık 100 °C'dir. 30 mm üstü Hardox 600 yalnız paslanmaz dolgu malzemesiyle kaynaklanır; ön ısıtma ve pasolar arası sıcaklık en az 100 °C olmalıdır.
Tabloyu uygularken
- Aynı kalitede farklı kalınlıklar: kalın levha belirler.
- Farklı çelikler: en yüksek ön ısıtmayı isteyen levha belirler. Hardox'u yapı çeliğine kaynatırken diğer çeliğin ihtiyacı kendi üreticisinin önerisine göre belirlenir; ikisinden yüksek olan uygulanır.
- Isı girdisi: tablo 1,7 kJ/mm ve üzeri ısı girdisi için geçerlidir. 1,0–1,69 kJ/mm arasında ön ısıtma 25 °C artırılır; 1,0 kJ/mm'nin altında ön ısıtma SSAB'nin WeldCalc uygulamasıyla hesaplanmalıdır.
- Nem ve soğuk ortam: nem yüksekse ya da ortam 5 °C'nin altındaysa en düşük ön ısıtma 25 °C artırılır.
- Kalın levhada kök: 25 mm üstü levhada, kökü levha ortasına yakın düşen birleşimlerde (ör. çift V alın kaynağı) kök pasosunu ortadan yaklaşık 5 mm kaydırın.
- Punta kaynakları: öneriler punta ve kök pasoları için de geçerlidir. Her punta en az 50 mm uzunlukta olmalıdır; 8 mm'ye kadar levhada daha kısa punta kullanılabilir.
- Öneriler, kaynaklı birleşimin ortam sıcaklığında havada soğuduğu varsayımına dayanır.
Ön ısıtma nasıl sağlanır ve ölçülür?
- En düzgün ısınmayı birleşimin çevresine yerleştirilen elektrikli ısıtma battaniyeleri sağlar; sıcaklık örneğin temaslı termometreyle izlenir.
- En düşük ön ısıtma sıcaklığı, birleşimin iki yanında 75 mm'lik bölgede (toplam 75 + 75 mm) sağlanmalıdır.
- Ölçümden önce 25 mm kalınlık başına en az 2 dakika beklenmelidir; ölçüm bu bölgenin dış kenarında yapılır.
- Pasolar arası sıcaklık, bir sonraki pasodan hemen önce dikişin üstünde ya da hemen yanındaki ana metalde ölçülür.
Isı girdisi
SSAB, doğru ve alternatif akımda ısı girdisini şu formülle hesaplar:
Q = k × U × I × 60 / (v × 1 000) [kJ/mm]
Q: ısı girdisi · k: ark verimi · U: gerilim (V) · I: akım (A) · v: kaynak hızı (mm/dk)
Kaynak yöntemi | Isıl verim (k) |
|---|---|
MAG / GMAW | 0,8 |
Örtülü elektrot / SMAW | 0,8 |
Tozaltı / SAW | 1,0 |
TIG / GTAW | 0,6 |
Örnek: MAG kaynağında 28 V, 280 A ve 300 mm/dk hızla Q = 0,8 × 28 × 280 × 60 / (300 × 1 000) ≈ 1,25 kJ/mm bulunur. Bu değer 1,0–1,69 kJ/mm aralığında olduğu için tablodaki ön ısıtma 25 °C artırılır.
Aşırı ısı girdisi ısıdan etkilenen bölgeyi (ITAB) genişletir; bu bölgenin mekanik özelliklerini ve aşınma direncini düşürür. Düşük ısı girdisi ITAB'ın aşınma direncini, birleşimin tokluğunu ve dayanımını artırır, tek pasolu birleşimlerde çarpılmayı azaltır. Ancak çok düşük ısı girdisi (800 °C'den 500 °C'ye soğuma süresi t8/5 3 saniyenin altına inerse) darbe tokluğunu olumsuz etkileyebilir. SSAB, kalınlığa göre önerilen en yüksek ısı girdisini broşüründe grafikle verir; kesin ayarlar (ısı girdisi, ön ısıtma, akım, gerilim, hız) için WeldCalc uygulamasını önerir.
Dolgu malzemesi (kaynak teli ve elektrot) seçimi
- SSAB genel olarak akma dayanımı en fazla 500 MPa olan alaşımsız ve düşük alaşımlı dolgu malzemelerini önerir. Hardox 400 ve 450'de 0,7–6,0 mm kalınlıkta daha yüksek dayanımlı (akma en fazla 900 MPa) dolgu da kullanılabilir.
- Düşük alaşımlı dolgu, kaynak metalinin sertliğini artırarak aşınma hızını düşürebilir. Kaynak metalinin aşınma direnci önemliyse kapak pasosu sert dolgu malzemesiyle çekilebilir.
- Alaşımsız ve düşük alaşımlı dolguda hidrojen 100 g kaynak metalinde en fazla 5 ml olmalıdır. MAG ve TIG'de dolu tel bu düzeyi sağlar; diğer türlerde değeri üreticiden alın ve sarf malzemesini üreticinin önerdiği gibi saklayın.
Yöntem | AWS sınıfı | EN sınıfı |
|---|---|---|
MAG, dolu tel | A5.28 ER70X-X / ER80X-X | EN ISO 14341-A G 42x / G 46x |
MAG, metal özlü tel | A5.28 E7XC-X / E8XC-X | EN ISO 17632-A T 42xH5 / T 46xH5 |
MAG, özlü tel | A5.29 E7XT-X / E8XT-X | EN ISO 17632-A T 42xH5 / T 46xH5 |
Örtülü elektrot | A5.5 E70X / E80X | EN ISO 2560-A E 42xH5 / E 46xH5 |
Tozaltı | A5.23 F49X / F55X | EN ISO 14171-A S 42x / S 46x |
TIG | A5.18 ER70X / A5.28 ER80X | EN ISO 636-A W 42x / W 46x |
X bir ya da daha fazla karakterin yerini tutar.
Paslanmaz (östenitik) dolgu: Tüm Hardox ürünleri paslanmaz dolguyla kaynaklanabilir. SSAB birinci tercih olarak AWS 307, ikinci tercih olarak AWS 309 tipini önerir. Bu dolgular, Hardox 600 ve Hardox Extreme dışında, 5–20 °C oda sıcaklığında ön ısıtmasız kaynak yapmaya izin verir.
Koruyucu gaz: Elle MAG kaynağında argon içinde yaklaşık %18–20 CO₂ önerilir. Gaz debisi (l/dk) genel kural olarak gaz memesinin iç çapına (mm) eşit ayarlanır.
Hidrojen çatlağını önlemek
SSAB'ye göre görece düşük karbon eşdeğeri sayesinde tüm Hardox kaliteleri hidrojen çatlağına diğer aşınma çeliklerinden daha dayanıklıdır. Riski en aza indirmek için:
- Kaynak bölgesini önerilen en düşük sıcaklığa ısıtın ve sıcaklığı yukarıdaki yönteme göre ölçün.
- Kaynak metalinde en fazla 5 ml/100 g hidrojen veren yöntem ve dolgu kullanın.
- Birleşimi pas, yağ, gres ve buzdan arındırın.
- Artık gerilmeleri azaltacak bir kaynak sırası uygulayın.
- Kaynak başlangıç ve bitişlerini köşelerden tercihen en az 50–100 mm uzağa koyun.
- Kök aralığı ve ağız aralığı 3 mm'yi geçmesin; aralık birleşim boyunca olabildiğince eşit olsun.
Karbon eşdeğeri: Hardox'un tipik karbon eşdeğeri SSAB veri sayfalarında verilir. SSAB'ye göre bu rehberdeki en düşük ön ısıtma sıcaklıklarına uyulursa karbon eşdeğeri hesaplamak gerekmez. Örneğin Hardox 500 levhada en yüksek CET (CEV) değeri kalınlığa göre 0,38 (0,53) ile 0,50 (0,91) arasındadır.
Çarpılmayı azaltmak
- Tek pasolu birleşimlerde ısı girdisini olabildiğince düşük tutun ve ağız kesitini küçültün.
- Simetrik kaynak ve simetrik kaynak sırası kullanın.
- Parçaları kaynaktan önce çarpılmayı karşılayacak şekilde ön açılı yerleştirin ya da bağlayın.
- Düzensiz kök aralığından kaçının, kaynak taşkınlığını azaltın, köşe kaynağının boğaz kalınlığını optimize edin.
- Puntalar arasındaki mesafeyi kısaltın; geri adım ya da atlamalı kaynak tekniği kullanın; rijit bölgeden serbest uca doğru kaynak yapın.
Kaynak sonrası ısıl işlem
SSAB'ye göre yalnız Hardox HiTuf ve Hardox HiTemp kaynak sonrası ısıl işlemle gerilim giderilebilir; bu da nadiren gerekir. Diğer Hardox kalitelerinde bu yöntem kullanılmamalıdır, çünkü mekanik özellikleri bozabilir. Hardox veri sayfalarına göre levhanın teslim özellikleri 250 °C'nin üzerindeki sıcaklıklarda korunamaz.
Sert dolgu (hardfacing) yapılırken bazı dolgular çok yüksek ön ısıtma ister. En yüksek pasolar arası sıcaklığın üzerinde ön ısıtma ana levhanın sertliğini ve ısıtılan bölgenin aşınma direncini düşürebilir. Birleşim ile sert dolgu arasına yüksek toklukta bir tampon katman çekmek faydalıdır; SSAB tampon katman için tercihen AWS 307 ve 309 tipi paslanmaz dolgu önerir.
Örnek uygulama: Hardox 500 ile St37 (S235) kaynatılabilir mi?
Bir tarım makinesi pervanesi imalatçısı, Hardox 500 gövde ile St37 (S235) kanatları kaynakla birleştirip birleştiremeyeceğini sordu. Sacdan Adam bu malzeme kombinasyonunu önermez; aşağıda yalnız teknik riskler ve SSAB önerilerine göre uyulması gereken koşullar özetlenmiştir. Malzeme seçimi sorumluluğu imalatçıya aittir.
Kaynak açısından: SSAB'ye göre Hardox, kaynak edilebilir diğer çeliklerle birleştirilebilir. Farklı çelikler kaynatılırken en yüksek ön ısıtmayı isteyen levha belirler. Hardox 500 tarafında bu, levha kalınlığına göre şöyledir: 13 mm'ye kadar ön ısıtma gerekmez, 13,1–30 mm'de en az 175 °C, 30 mm üstünde en az 200 °C. Pasolar arası sıcaklık en fazla 225 °C olmalıdır.
Dolgu: Akma dayanımı en fazla 500 MPa, hidrojeni en fazla 5 ml/100 g olan alaşımsız ya da düşük alaşımlı dolgu kullanılmalıdır; örneğin örtülü elektrotta EN ISO 2560-A E 42xH5 (AWS A5.5 E70X) sınıfı. Alternatif olarak AWS 307 ya da 309 tipi paslanmaz dolgu kullanılabilir.
Kaynak sonrası: Hardox 500'de gerilim giderme tavlaması yapılmamalıdır; SSAB'ye göre mekanik özellikleri bozabilir.
Pervaneye özgü risk (Sacdan Adam değerlendirmesi): Gövde ve kanatlar farklı malzemeden olduğunda aşınma hızları eşit olmaz. Zamanla oluşan ağırlık dengesizliği titreşime ve hem makineye hem kaynak dikişine yorulma yüküne yol açar. Bu yüzden kaynak sonrasında ve kullanım sırasında dinamik balans kontrol edilmelidir.
Teknik rapor: Bu değerlendirmenin tamamı Sacdan Adam imzalı teknik rapor olarak indirilebilir: Hardox 500 + St37 kaynak değerlendirmesi, Revizyon 1 (PDF). Revizyon 1, 20 Mayıs 2026 tarihli ilk sürümün yerine geçer; ön ısıtma değerleri SSAB'ye göre düzeltilmiştir.
Bu sayfanın önceki sürümünde Hardox 500 için "8–20 mm'de 100 °C, 20 mm üstünde 125 °C ön ısıtma" ve "gerilim giderme tavlaması" öneriliyordu. Bu değerler SSAB'nin 2024 tarihli kaynak broşürüyle çeliştiği için yukarıdaki gibi düzeltilmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Hardox sac kaynak yapılır mı?
Evet. SSAB’ye göre Hardox aşınma çelikleri her geleneksel kaynak yöntemiyle kaynaklanabilir ve kaynak edilebilir diğer çeliklerle birleştirilebilir. Kalite ve kalınlığa uygun ön ısıtma, akması en fazla 500 MPa ve hidrojeni en fazla 5 ml/100 g olan dolgu malzemesi ve kontrollü ısı girdisi gerekir.
Hardox 500 kaynağında ön ısıtma kaç derece olmalı?
SSAB’ye göre Hardox 500 levhada 13 mm’ye kadar ön ısıtma gerekmez; 13,1–30 mm’de en az 175 °C, 30,1–103 mm’de en az 200 °C uygulanır. Pasolar arası sıcaklık en fazla 225 °C’dir. Bu değerler 1,7 kJ/mm ve üzeri ısı girdisi içindir; 1,0–1,69 kJ/mm’de ya da nemli veya 5 °C altı ortamda ön ısıtma 25 °C artırılır.
Hardox 450 ve Hardox 400 için ön ısıtma gerekir mi?
Hardox 450’de 25 mm’ye kadar ön ısıtma gerekmez; 25,1–40 mm’de 125 °C, 40 mm üstünde 150 °C uygulanır. Hardox 400’de 20 mm’ye kadar ön ısıtma gerekmez; 20,1–45 mm’de 75 °C, 45,1–50 mm’de 100 °C, 50,1–80 mm’de 175 °C, 80,1–100 mm’de 200 °C uygulanır.
Hardox kaynağında hangi tel veya elektrot kullanılır?
SSAB genel olarak akma dayanımı en fazla 500 MPa olan alaşımsız ya da düşük alaşımlı dolgu önerir; örneğin MAG dolu tel için EN ISO 14341-A G 42x (AWS A5.28 ER70X-X), örtülü elektrot için EN ISO 2560-A E 42xH5 (AWS A5.5 E70X). Hidrojen en fazla 5 ml/100 g olmalıdır. Paslanmaz dolguda birinci tercih AWS 307, ikinci tercih AWS 309’dur.
Hardox kaynaktan sonra gerilim giderme tavlaması yapılır mı?
Hayır, Hardox HiTuf ve Hardox HiTemp dışındaki kalitelerde yapılmamalıdır. SSAB’ye göre bu yöntem mekanik özellikleri bozabilir. Hardox levhanın teslim özellikleri 250 °C’nin üzerindeki sıcaklıklarda korunamaz.
Hardox ile St37 (S235) kaynatılabilir mi?
SSAB’ye göre Hardox kaynak edilebilir diğer çeliklerle birleştirilebilir. Farklı çelikler kaynatılırken en yüksek ön ısıtmayı isteyen levha belirler; örneğin Hardox 500 tarafı 13,1–30 mm ise en az 175 °C gerekir. Dolgu olarak akması en fazla 500 MPa olan düşük hidrojenli alaşımsız dolgu ya da AWS 307/309 paslanmaz dolgu kullanılabilir.
Ön ısıtma sıcaklığı nasıl ölçülür?
SSAB’ye göre en düşük ön ısıtma sıcaklığı birleşimin iki yanında 75 mm’lik bölgede sağlanmalı ve ölçümden önce 25 mm kalınlık başına en az 2 dakika beklenmelidir. Isıtma için elektrikli ısıtma battaniyeleri, ölçüm için örneğin temaslı termometre kullanılabilir.
Pasolar arası sıcaklık en fazla kaç derece olabilir?
SSAB’ye göre Hardox 400, 450, 500, 500 Tuf, 550, 600 ve HiAce levhalarda en fazla 225 °C, HiTuf ve HiTemp’te 300 °C, Hardox Extreme’de 100 °C’dir. Hardox 400, 450, 500 ve 500 Tuf sacta (2–8 mm) sınır 100 °C’dir.
İlgili sayfalar
Hardox 450 · Hardox 500 · Hardox 500 Tuf · Hardox büküm · Aşınma türüne göre Hardox seçimi · Teklif formu
Kaynaklar
Bu sayfadaki teknik değerler aşağıdaki SSAB yayınlarından doğrudan okunmuştur (erişim: 3 Kasım 2026). SSAB yayınlarını zaman zaman günceller; üretim için en güncel sürümü esas alın.
- SSAB, Welding of Hardox® wear plate (103-en, V5, 2024): ön ısıtma ve pasolar arası sıcaklık (Tablo 3, 4a), ısı girdisi (Tablo 1), dolgu malzemesi (Tablo 5, 6), koruyucu gaz, hidrojen çatlağı, çarpılma, kaynak sonrası ısıl işlem
- SSAB, Önerilen ön ısıtma ve pasolar arası sıcaklıklar (web tablosu; broşürle karşılaştırıldı)
- SSAB, Hardox veri sayfaları: Hardox 500 karbon eşdeğeri (152en, 2023-08-16), 250 °C notu
Hardox®, Strenx® ve WeldCalc™ SSAB grubunun ticari markalarıdır. Bu sayfa genel teknik bilgi amacıyla hazırlanmıştır; Sacdan Adam burada yer alan bilgilere dayanılarak alınan kaynak kararlarından doğabilecek hasarlardan sorumlu tutulamaz. Kritik uygulamalarda kaynak mühendisi ya da malzeme uzmanı görüşü alınmalıdır.